Etter privatbilen kan eg knapt tenkje meg noko som har bidrege meir til amerikaniseringa av den norske kulturen enn kjøpesentret. Men desse to er òg uskiljelege. Om ein her skal dra ein parallell med den gamle gåta om kven som kom fyrst, høna eller egget, er svaret enkelt. Privatbilen kom fyrst, kjøpesentret vart gullegget, særleg for dei store kjedebutikkane. Etter kvart som dei vart klekte har dei utvikla seg til store og blodtørstige dinosaurar, som trampar ned og riv i filler alt og alle som kjem i deira veg. Attende ligg eit livlaust øydeland.
Paradokset er at folk søkjer seg til kjøpesentra for å oppleva urbant liv, som nettopp desse har vore med på å utarma. Dei som driv kjøpesentra forsvarar seg med at folk sjølve vel å koma til dei, dei tvinger ingen. Truleg har dei som planlegg desse sentra mykje større kunnskap om folk sine rørslemønster og urbane behov enn dei fleste byråkratar. Men det er ikkje ekte urbant liv dei tilbyd, som so mykje anna i dag er det berre eit substitutt, og kjøpesentret har i so måte mest til felles med eit horehus. Enda meir alvorleg er at kjøpesentret er ein innkapsling av urbant liv, noko som tyder ein innkapsling av sjølve menneskelivet. Kanskje den største forbanninga som har råka det moderne mennesket, er innkapslinga av stendig fleire aspekt av livet.
But there's a problem. We have fractured these urban networks, and rebuilt much more dispersed, “dendritic” systems, connected not by pedestrians, but by automobiles, dispersed suburban campuses and parks, and single-family monocultures, supplemented by telephones and now, computers. The majority of us lives in encapsulated houses, in encapsulated neighborhoods, and travel in encapsulated cars to encapsulated work places, stores and other destinations. - Michael Mehaffy
Og slik lev dei so kalla frie menneska av det tjugefyrste hundreåret liva deira,
innkapsla, utan moglegheit til å sjå verda frå perspektivet til ein utsprungen sumarfugl. Vår fridom er berre ein vits!
 |
| Det moderne mennesket vert stendig meir innkapsla og segregert |
I Amerika har dei ein eigen evne til å dra parodiane på menneskjelivet inn i det absurde, der dei som ein respons på kjøpesentra sitt dalande rykte har bygd opp kulissar av gamle bymiljø, men der alt er eigd av "senterleiinga", og der alt vert avstengt når shopping-dagen er over. Dette vert sjølvsagt endå kvalmare, då parodien på
ekte urbant liv vert endå meir skjerande. Men hjernedaude konsumentar sveltefora på urbane opplevingar er lette å lokka. Ikkje det at eg er noko betre, eg òg kjenner på draginga mot kjøpesentret. Forskjellen er at eg veit at det eg får er ikkje ekte kjærleik.
